Từ ngày 1/2, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng có hiệu lực.
Trong lịch cử công tác lập pháp, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của
Luật Phòng, chống tham nhũng gần như là dự án Luật duy nhất được sửa đổi
và thông qua chỉ trong một kỳ họp, với thời gian từ khi thông qua đến
khi có hiệu lực cũng chỉ trong vòng 2 tháng.
Nhiều đại biểu Quốc
hội khi biểu quyết thông qua Luật này, đều đã bày tỏ quan điểm rằng
tình hình tham nhũng đã trở thành quốc nạn và đối với “giặc” tham nhũng,
cần diệt ngay, không cần phải phòng hay chống.
Vào ngày 23/1,
dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng, lần đầu tiên,
Quốc hội dành riêng một phiên họp được truyền hình trực tiếp, với một
trong hai nội dung chính của phiên họp này là để khẩn trương triển khai
Luật phòng chống tham nhũng sửa đổi đi vào cuộc sống.
Trong cả
phát biểu khai mạc và kết luận phiên họp này, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn
Sinh Hùng đều nhấn mạnh đến một nội dung rằng yêu cầu rất cấp bách của
Quốc hội và của nhân dân cả nước hiện nay với các ngành công an, tòa án,
tư pháp, thanh tra và các cơ quan hữu quan là phải tạo cho được chuyển
biến tích cực, rõ rệt trong công tác phòng chống tội phạm, nhất là tội
phạm tham nhũng…
Trước đó, tại Kỳ họp thứ 4, diễn ra vào tháng
11 năm ngoái, lần đầu tiên, Quốc hội dành hai ngày liên tục, với khoảng
16 giờ đồng hồ được truyền hình trực tiếp để thảo luận, đánh giá về tình
hình tham nhũng cũng như sửa đổi Luật phòng chống tham nhũng, với các
phát biểu “nóng” hiếm thấy.
Đây cũng là kỳ họp mà lần đầu tiên,
có tới 5 báo cáo đề cập đến phòng chống tham nhũng được trình bày liên
tục ngay tại phiên khai mạc. Nói như Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn
Hạnh Phúc: “Quốc hội thấy rằng phải tăng cường đẩy mạnh công tác phòng
chống tham nhũng theo Nghị quyết Trung ương 4”.
Thực tế, vấn đề
phòng chống tham nhũng, vốn vẫn luôn là nỗi bức xúc, trăn trở của đại
biểu Quốc hội trong nhiều nhiệm kỳ Quốc hội.
Đỉnh cao của nỗi
bức xúc này được thiết lập lần đầu tại hai kỳ họp áp chót của Quốc hội
nhiệm kỳ Quốc hội khóa XII, khi sự đổ vỡ của Vinashin “nổ” ra trong dư
luận, với quá nhiều lỗi lầm tưởng như không thể được tha thứ như các món
nợ lên đến hàng chục nghìn tỷ đồng, những sai phạm trong điều hành dẫn
đến thất thoát ở tập đoàn này và vấn đề mập mờ trong trách nhiệm.
Khi
đó, đã có một số đại biểu Quốc hội đề nghị Quốc hội biểu quyết thành
lập một ủy ban lâm thời điều tra trách nhiệm của các thành viên Chính
phủ. Trên cơ sở đó, cuối kỳ họp Quốc hội sẽ bỏ phiếu tín nhiệm Thủ tướng
và một số thành viên Chính phủ liên quan. Tuy nhiên, Ủy ban Thường vụ
Quốc hội đã thống nhất chưa trình Quốc hội thành lập ủy ban này, với lý
do Vinashin đang được các cơ quan có thẩm quyền của Đảng và Nhà nước xem
xét.
Câu chuyện Vinashin, cũng như những nỗi bức xúc về phòng
chống tham nhũng tạm lắng xuống, khi bộ máy nhà nước bước vào thời kỳ
chuyển giao, kết thúc nhiệm kỳ cũ và bước sang nhiệm kỳ mới.
Gần
hai năm sau, nó bắt đầu trở lại nóng khi Quốc hội khóa XIII tiến hành
Kỳ họp thứ ba, diễn ra vào tháng 5/2012 và lý do đáng kể cho sự “châm
ngòi” trở lại của những nỗi bức xúc này, là sự đổ vỡ của Vinalines, tuy
tổn thất không nghiêm trọng như Vinashin, nhưng lại phản cảm hơn, khi
“Vinalines thua lỗ, Chủ tịch bỏ chạy, công an không bắt không được. Nói
ra cứ như chuyện đùa, cử tri bức xúc hỏi mà không biết trả lời thế nào”-
như phát biểu của Bí thư Đà Nẵng Nguyễn Bá Thanh tại kỳ họp đó.
Không
giống như nhiệm kỳ Quốc hội khóa trước, đại biểu Quốc hội không đề nghị
thành lập ủy ban lâm thời để điều tra, cũng không đề nghị bỏ phiếu tín
nhiệm, bởi vì quy trình này đã được tính đến bằng một Đề án bài bản hơn
nhiều.
Theo chỉ đạo từ Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 (tháng
1/2012) sớm thực hiện quy định việc lấy phiếu tín nhiệm đối với người
giữ chức vụ do Quốc hội, hội đồng nhân dân bầu hoặc phê chuẩn, Quốc hội
đến nay đã sẵn sàng triển khai thực hiện công việc lấy phiếu, bỏ phiếu
tín nhiệm này vào tháng 5 tới.
Theo dự cảm của nhiều đại biểu
Quốc hội, thì đây cũng chính là thời điểm mà đỉnh cao của nỗi bức xúc về
phòng chống tham nhũng, sẽ được tái thiết lập, thông qua các kết quả
lấy phiếu tín nhiệm, nhất là khi Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng luôn
nung nấu một quyết tâm sẽ dẫn dắt Quốc hội tiến hành quy trình này
thành công.
Một trong những lý do dẫn đến mối liên hệ giữa lấy
phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm với việc qua đó sẽ thiết lập được
đỉnh cao mới trong phòng chống tham nhũng, là, trong Luật sửa đổi phòng
chống tham nhũng vừa có hiệu lực, đã rất nhấn mạnh đến trách nhiệm của
người đứng đầu, trong việc để xảy ra tham nhũng.
Chẳng hạn,
Khoản 4 Điều 55 được sửa đổi, bổ sung: “Trong kết luận thanh tra, kết
luận kiểm toán, kết luận điều tra vụ việc, vụ án tham nhũng phải nêu rõ
trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị để xảy ra hành
vi tham nhũng theo các mức độ sau đây: a) Yếu kém về năng lực quản lý;
b) Thiếu trách nhiệm trong quản lý; c) Bao che cho người có hành vi tham
nhũng. Kết luận phải được gửi cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm
quyền quản lý cán bộ”.
VnEconomy
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét